در سالهای اخیر با افزایش حساسیت کلینیکهای دندانپزشکی نسبت به کنترل عفونت، استفاده از محلولهای استاندارد و سریعالاثر اهمیت ویژهای یافته است. در این مقاله، چهار محلول پرکاربرد و معتبر از شرکتهای رضا راد، نوین پاک شرق و بهبان شیمی بررسی شدهاند.
این محلولها شامل موارد زیر هستن که از نظر ترکیبات، سرعت اثر، استانداردها، موارد مصرف و سازگاری با تجهیزات دندانپزشکی تحلیل شدهاند.
- سارفوسپت کوییک پلاس
- ونتیسپت لیکوئید F
- ریوسپت D. Plus
- سپتیسیدین رپید
بهترین محلولهای ضدعفونی سطوح دندانپزشکی در سال ۱۴۰۵ آنهایی هستند که بتوانند با کمترین زمان اثر، بیشترین طیف میکروبی را پوشش دهند و در عین حال به سطوح حساس یونیت دندانپزشکی آسیبی وارد نکنند. چهار محلول اصلی مورد استفاده در کلینیکهای ایران شامل سارفوسپت کوییک پلاس (ایزوپروپانول، اتانول و DDAC) ، ونتیسپت لیکوئید AF (اتانول،Didecyl dimethyl ammonium chloride) ، ریوسپتWD Plus (آمونیومهای چهارتایی)، و سپتیسیدین Rapid از (اتانول ، ایزوپروپانول، DDAC) هستند. این مقاله آنها را از نظر ترکیبات، سازگاری با سطوح دندانپزشکی، زمان اثر، بوی مصرف، قیمت، و ایمنی مقایسه میکند تا انتخاب بهترین محلول در سال ۱۴۰۵ برای کلینیکها ساده باشد.
چرا انتخاب محلول صحیح در دندانپزشکی حیاتی است؟
به دلیل تولید حجم بالایی از آئروسلها، وجود خون و بزاق، و تماس غیرمستقیم ابزار، ضدعفونی سطوح در دندانپزشکی حساسیت بسیار بیشتری نسبت به سایر مراکز درمانی دارد. یونیت دندانپزشکی، چراغ LED، مانیتور، دستگیره ها، پوسته صندلی و اتصالات پلاستیکی به شدت نسبت به الکل و حلالها حساس هستند و بنابراین انتخاب محلول اشتباه میتواند باعث موارد زیر گردد:
- ترکخوردگی سطوح
- از بین رفتن رنگ
- کدر شدن چراغ و پلاستیک
- کوتاه شدن عمر تجهیزات
به همین دلیل در ایران، در سال ۱۴۰۵ چهار محصول زیر بیشترین مصرف را دارند و توسط دندانپزشکان، متخصصین و کارشناسان کنترل عفونت توصیه میشوند.
معیارهای اصلی انتخاب بهترین محلول
- سازگاری با یونیت و سطوح حساس
- زمان اثر ۳۰ ثانیه تا ۲ دقیقه
- طیف اثر کامل (باکتری، ویروس، TB، قارچ)
- ترکیب ایمن و غیرخورنده
- عدم ایجاد بوی آزاردهنده
- امکان استفاده بین بیماران
- داشتن تاییدیه وزارت بهداشت، CE، یا ISO
جدول مقایسه سریع چهار محصول اصلی
محصول | شرکت سازنده | ترکیبات | زمان اثر | مناسب یونیت؟ | نوع سطح پیشنهادی | الکل دارد؟ | قیمت مصرف کننده گالن پنج لیتری | امتیاز ۱۴۰۵ |
ونتیسپت لیکوئید AF | نوین پاک شرق(نیپکو)
| اتانول DDAC+ | 60-30 ثانیه | بله برای سطوح بسیار حساس با احتیاط | سطوح عمومی و نیمهحساس | بله | اقتصادی | ⭐⭐⭐⭐ |
| ریوسپت WD Plus | نوین پاک شرق(نیپکو) | آمونیومهای چهارتایی | 2-1 دقیقه | بله بهترین انتخاب برای یونیت و سطوح بسیار حساس | سطوح عمومی، نیمهحساس و بسیار حساس | ندارد | اقتصادی | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| سارفوسپت کوییک پلاس | رضا راد | ایزوپروپانول، اتانول، DDAC، افزودنیها | 60-30 ثانیه | بله برای سطوح بسیار حساس با احتیاط | سطوح عمومی و نیمهحساس | بله | اقتصادی | ⭐⭐⭐⭐ |
سپتیسیدین Rapid | بهبان شیمی | اتانول، ایزوپروپانول، DDAC | 60-30 ثانیه | بله برای سطوح بسیار حساس با احتیاط | سطوح عمومی و نیمهحساس | بله | بالا | ⭐⭐⭐⭐ |
مزایا:
- سریع الاثر
- ترکیب یونی + الکل برای طیف اثر بالا
- ضدویروس بسیار قوی
- بوی مناسب
- گستردگی طیف اثر
- مناسب سطوح دور از دسترس
- مناسب انواع سطوح مقاوم به الکل و عدم ایجاد عارضه در اثر تماس با پوست
محدودیتها:
- به دلیل الکل متوسط، برای سطوح و تجهیزات حساس به الکل خیلی مناسب نیست
- روی اکریلیک زیاد استفاده نشود
مناسب برای:
- سطوح عمومی
- سطوح نیمهحساس
- ضدعفونی کردن سطوح کوچک، ابزار، تجهیزات و دستگاههای پزشکی و دندانپزشکی
- دیوار، کانتر، کابینت
طیف اثر:
- باکتری
- مخمر و قارچ
- ویروس
- باکتری و قارچ(کریر تست)
ریوسپت– WD Plus شرکت شرکت نوین پاک شرق
ترکیبات:
- ترکیبی از آمونیومهای چهارظرفیتی (QACs)
مزایا:
- فاقد الکل ←بهترین گزینه برای یونیت و سطوح حساس به الکل
- بوی ملایم و مطبوع
- بدون ایجاد لکه یا کدری
- اثر سریع 30-60 ثانیه
- قابلیت استفاده بصورت فوم
- فاقد آلدهید
محدودیتها:
- برای سطوح بسیار چرب نیاز به تمیزکاری اولیه دارد
مناسب برای:
- سطوح عمومی، نیمهحساس و بسیار حساس
- چراغ یونیت
- مانیتور
- صندلی و سطوح PVC
- کلیه اجزای حساس دندانپزشکی
- سازگار با سطوح پلکسی گلاس
سارفوسپت کوییک پلاس – شرکت رضا راد
ترکیبات:
- ایزوپروپانول
- اتانول
- آمونیوم چهارتایی(DDAC)
- آب یونیزه و افزودنیهای مجاز
مزایا:
- اثر سریع 30-60 ثانیه
- آماده مصرف
- بوی ملایم و مطبوع
- فاقد خورندگی
- دارای اثر ضدمیکروبی پایدار
- ترکیب الکلی قدرتمند
- مناسب برای اتاقهای عمومی، دستگیرهها، سطوح کار
محدودیتها:
- به دلیل وجود الکل، برایسطوح حساس به الکل مانند سطوح از جنس پلکسی گلاس توصیه نمیشود
مناسب برای:
- سطوح عمومی
- سطوح غیرحساس و نیمهحساس
- ضدعفونی کردن سطوح کوچک، ابزار، تجهیزات و دستگاههای پزشکی و دندانپزشکی
- دیوار، کانتر، کابینت
- کاشی، فلزات، سینیها
سپتیسیدینRapid – شرکت بهبان شیمی
ترکیبات:
- اتانول
- ایزوپروپانول
- Didecyl dimethyl ammonium chloride (DDAC)
- Excipients
مزایا:
- دارای اثربخشی سریع به واسطه وجود دو نوع الکل قوی
- حاوی ترکیبات آمونیوم چهارتایی جهت ایجاد اثرات همپوشانی آنتی هامیکروبیال در کنار الکل
- موثر بر طیف وسیعی از میکروارگانیسم ها به واسطه وجود دو نوع الکل و ترکیبات آمونیوم چهارتایی
- اثر بخشی قابل مالحظه بر ویروس های پوششدار و بدون پوشش
- اثر بخشی بر علیه مایکوباکتریوم
- سازگار با سطوح مختلف تجهیزات و ابزار پزشکی مقاوم به الکل
- فاقد فنل، آلدئید و کلراین
محدودیتها:
- به دلیل وجود الکل، برای سطوح حساس به الکل توصیه نمیشود
- مصرف زیاد موجب سفیدشدگی سطوح اکریلیک میشود
مناسب برای:
- سطوح عمومی
- سطوح غیرحساس و نیمهحساس
- ضدعفونی کردن سطوح کوچک، ابزار، تجهیزات و دستگاههای پزشکی و دندانپزشکی
- دیوار، کانتر، کابینت
- کاشی، فلزات، سینیها
نکات اجرایی مهم
- همیشه قبل از ضدعفونی، آلودگیهای قابل مشاهده پاک شوند
- برای یونیت،محلولهای فاقد الکل مانند ریوسپت (WD Plus) انتخاب اول هستند
- هر 4-5 هفته یکبار روی سطوح حساس تست نقطهای انجام شود
- برای چراغ یونیت از دستمال نرم میکروفایبر استفاده شود
- محلول باید حداقل ۳۰ ثانیه روی سطح مرطوب باقی بماند
بهترین انتخابها بر اساس کاربرد
بهترین محلول برای سطوح حساس به الکل← ریوسپت –WD Plus فاقد الکل
بهترین محلول برای سطوح عمومی کلینیک← سارفوسپت کوییک پلاس
بهترین محلول برای اتاقهای پررفتوآمد ←سپتیسیدین Rapid
بهترین محلول برای سطوح نیمهحساس ←ونتیسپت لیکوئید AF
بخش پرسشهای متداول (FAQ Schema Friendly)
1) آیا محلولهای الکلی برای یونیت مناسب هستند؟
خیر. الکل به سطوح اکریلیک و PVC آسیب میزند.
2) برای چراغ یونیت کدام محلول بهتر است؟
ریوسپت WD Plus به دلیل عدم وجود الکل.
3) کدام محلول سریعترین ضدعفونی را ایجاد میکند؟
ونتیسپت لیکوئید AF، سپتیسیدین Rapid و سارفوسپت کوییک پلاس(۳۰ ثانیه).
4) آیا ترکیبات QAC ایمن هستند؟
بله، مخصوصاً برای سطوح حساس.
جمع بندی نهایی
در سال 2026/ ۱۴۰۵بهترین محلولهای ضدعفونی سطوح در دندانپزشکی شامل:
- ریوسپت– WD Plus بهترین و ایمنترین انتخاب برای سطوح حساس به الکل
- ونتیسپت– AF مناسب برای ابزار، سطوح نیمهحساس و تمامی سطوح
- سارفوسپت کوییک پلاس– ضدعفونی سریع برای تمام سطوح
- سپتیسیدین Rapid– مناسب محیطهای پررفتوآمد و سطوح عمومی
انتخاب نهایی باید بر اساس نوع سطح، حساسیت تجهیزات، پروتکل کنترل عفونت و قدرت اقتصادی باشد.